Ο έμμηνος κύκλος, είναι μία σειρά από ορμονικές κυρίως αλλαγές στο σώμα της γυναίκας, οι οποίες συμβαίνουν με σκοπό την προετοιμασία της για το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης. Έτσι λοιπόν, κάθε μήνα, μία από τις δύο ωοθήκες απελευθερώνει ένα ώριμο ωάριο με σκοπό τη γονιμοποίηση, με μία σύνθετη διαδικασία που ονομάζεται ωοθυλακιορρηξία.
Παράλληλα, μία ομάδα ειδικών ορμονών αναπαραγωγής, προετοιμάζει τη μήτρα για πιθανή εμφύτευση του εμβρύου και εγκυμοσύνη. Στην περίπτωση που το ωάριο δε γονιμοποιηθεί ή δεν υπάρξει εμφύτευση του εμβρύου στη μήτρα, το εσωτερικό τοίχωμα της μήτρας (ο βλεννογόνος της μήτρας ή αλλιώς ενδομήτριο) απορρίπτεται μέσω του κόλπου. Αυτό ακριβώς είναι η έμμηνος ρύση ή απλά περίοδος.
Ο φυσιολογικός έμμηνος κύκλος αποτελεί σημαντική προϋπόθεση σωματικής αλλά και ψυχικής υγείας για κάθε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας. Οποιαδήποτε διαταραχή της ομαλής λειτουργίας του αναπαραγωγικού συστήματος, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα μιας γυναίκας να λειτουργήσει όπως θα ήθελε στη καθημερινότητα της, η πιο σοβαρή αρνητική επίπτωση των διαταραχών κύκλου, όμως, είναι η υπογονιμότητα.
Η αρχή της εμμήνου ρύσεως (εμμηναρχή) σηματοδοτεί το πέρασμα ενός κοριτσιού στην εφηβεία και την αρχή της γόνιμης φάσης της ζωής της ως γυναίκα, και αναμένεται να συμβεί ανάμεσα στα 9 με 16 έτη, με πάνω από το 50% των κοριτσιών να έχουν μπει στην εφηβεία μέχρι την ηλικία των 13 ετών. Στα πρώτα δύο χρόνια μετά την εμμηναρχή, ο κύκλος μπορεί να είναι πολύ ασταθής. Μετά τη σταθεροποίηση του έμμηνου κύκλου, και έως τη στιγμή που μία γυναίκα θα εισέλθει στην κλιμακτήριο και την εμμηνόπαυση, ο κύκλος της θα επαναλαμβάνεται φυσιολογικά κάθε 21 με 35 ημέρες με μία μέση διάρκεια 28 ημερών.
Ως πρώτη ημέρα κάθε κύκλου ορίζεται η πρώτη ημέρα της εμμήνου ρύσεως, όταν δηλαδή η γυναίκα έχει κανονική ροή αίματος. Η ωορρηξία πραγματοποιείται την 14η ημέρα ενός κύκλου 28 ημερών ή 14 ημέρες πριν την έλευση της επόμενης περιόδου σε ένα κύκλο μεγαλύτερης διάρκειας, πχ τη 17η ημέρα σε ένα κύκλο 31 ημερών. Η περίοδος μπορεί να διαρκέσει από 2 έως 7-8 ημέρες, με μία μέση διάρκεια 3 έως 5 ημέρες. Το αίμα που απορρίπτεται κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως ποικίλει σε ποσότητα από γυναίκα σε γυναίκα.
Σε πολλές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εμφανίζει κάποια διαταραχή ο έμμηνος κύκλος τους. Δηλαδή, η περίοδος τους έρχεται νωρίτερα ή αργότερα από το φυσιολογικό, επαναλαμβάνεται δύο φορές τον ίδιο μήνα ή και δεν έρχεται καθόλου. Επίσης μπορεί η περίοδος να διαρκέσει λιγότερες ή περισσότερες ημέρες και η ποσότητα ή ακόμα και το χρώμα του αίματος να είναι πολύ διαφορετικά από το φυσιολογικό.
Στατιστικά, τουλάχιστον ένα 30% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας αναμένεται να βιώσουν μία διαταραχή στον κύκλο τους από καιρό σε καιρό, και στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν είναι επικίνδυνο. Είναι όμως πολύ σημαντικό να διερευνήσουμε σωστά τι προκαλεί την εκάστοτε διαταραχή ώστε να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα και να προστατέψουμε τη γυναίκα από άλλα λιγότερο ή περισσότερο σημαντικά προβλήματα υγείας.
Ας δούμε όμως πιο συγκεκριμένα, τι εννοούμε με τον όρο διαταραχή κύκλου. Πρόκειται για μία σειρά από διαφορετικά συμπτώματα ή καταστάσεις τα οποία μάλιστα μπορεί και να συνυπάρχουν. Έτσι λοιπόν αναφερόμαστε σε διαταραχές ή ανωμαλίες κύκλου όταν :
- Η περίοδος έρχεται νωρίτερα από 21 ημέρες η αργότερα από 35 ημέρες ή και χάνεται για δύο ή και τρεις κύκλους στη σειρά. Επίσης μπορεί να εμφανίζεται σπάνια (ολιγομηνόρροια) ή και να απουσιάζει εντελώς (αμηνόρροια), πριν από τη χρονική περίοδο που η γυναίκα αναμένεται να εισέλθει στην εμμηνόπαυση.
- Η έμμηνος ρύση είναι πολύ διαφορετική, βαρύτερη ή ελαφρύτερη από το συνηθισμένο, μεγαλύτερης διάρκειας από 7 ημέρες και μπορεί να συνοδεύεται από περιοριστικά για την καθημερινότητα συμπτώματα όπως πόνος, κράμπες, ναυτία, ζάλη, αδυναμία ή και τάση για έμετο (δυσμηνόρροια).
- Εμφανίζεται ήπια αιμορραγία ή κηλίδες αίματος ανάμεσα στις περιόδους ή/ και το φαινόμενο αυτό ξεκινάει περίπου στην ωορρηξία και συνεχίζεται μέχρι να έρθει «κανονικά» η περίοδος.
- Εμφανίζεται αιμορραγία ή κηλίδες αίματος, αφού η γυναίκα έχει εισέλθει στην εμμηνόπαυση ή μετά τη σεξουαλική επαφή
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, καλό είναι να επισκεφθείτε το γυναικολόγο σας, για να αποκλειστούν παθολογικές καταστάσεις που χρειάζονται αντιμετώπιση.
Τα συχνότερα αίτια διαταραχής του κύκλου
Μερικές από τις πιο κοινές αιτίες , άλλες απλές άλλες πιο σύνθετες, που μπορεί να προκαλέσουν διαταραχή στον έμμηνο κύκλο είναι οι παρακάτω:
Εγκυμοσύνη :
Ινομυώματα :
Πολύποδες :
Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) :
Κύστεις ωοθηκών :
Στρες :
Κόλπος
Κολπικά διαφράγματα : Αν είναι κάθετα μπορεί να εμποδίζουν την συνουσία ή τον τοκετό ενώ αν είναι εγκάρσια μπορεί να οδηγούν σε αιματόμητρα.
Απουσία κόλπου :Συχνότητα 1:8000 γυναίκες. Συνήθως συνυπάρχει με απουσία της μήτρας (σύνδρομο Mayer – Rokitansky – Küster – Hauser). H μαγνητική πυέλου και η λαπαροσκόπηση επιβάλλονται.
Η αποκατάσταση στις παραπάνω βλάβες γίνεται χειρουργικά με αφαίρεση των διαφραγμάτων ή την πλαστική αποκατάσταση για σχηματισμό νεόκολπου.
Μήτρα
Η ατελής ανάπτυξη ή συνένωση των πόρων του Μüller κατά την εμβρυική ζωή οδηγεί σε ανωμαλίες διάπλασης που ποικίλουν από “απλή” καρδιόσχημη μήτρα έως δύο ξεχωριστούς γεννητικούς σωλήνες με δύο μήτρες, τραχήλους, κόλπους και παρθενικούς υμένες. Όταν υπάρχουν δυσπλασίες της μήτρας πρέπει να γίνεται και έλεγχος του ουροποιητικού γιατί συχνά συνυπάρχουν ανωμαλίες του (κυρίως απουσία σύστοιχου νεφρού).
Οι ανωμαλίες διάπλασης της μήτρας μπορεί να είναι συμμετρικές (διθάλαμη, δίθυρη, δίθυρη διθάλαμη, δίκερη μονόθυρη, δίδελφημονοτράχηλη, τοξοειδής) και ασύμμετρες ανωμαλίες (μονόκερη και δίδελφη ή δίκερη με ασύμμετρα κέρατα).
Οι ανωμαλίες διάπλασης της μήτρας συχνά συνυπάρχουν με ανεπάρκεια του τραχήλου. Σπάνια χρειάζεται χειρουργική αποκατάσταση των δυσπλασιών εφόσον παρουσιαστούν αποβολές του 2ου τριμήνου ή πρόωρος τοκετός. Η κύηση σε ένα από τα τμήματα της μήτρας εξελίσσεται όπως μία δίδυμη κύηση. Συχνά στο τέλος της κύησης η προβολή του εμβρύου είναι ισχιακή και είναι απαραίτητος ο τοκετός με καισαρική τομή.
Ωοθήκες
Μονήρης ωοθήκη (μία ωοθήκη),συνήθως συνοδεύεται με μονόκερη μήτρα.
Διάφορες κύστες όπως τα διάφορα τερατώματα, που μπορεί να περιέχουν τρίχες, δόντια, τμήματα θυρεοειδούς ή άλλα τμήματα ιστών. Αυτές μπορεί να παραμένουν σε κατάσταση λήθης για πολλά χρόνια και κάποια στιγμή να μεγαλώσουν και να δώσουν, ήπια συνήθως, συμπτώματα. Δεν υποστρέφουν και χρειάζονται χειρουργική αφαίρεση, η οποία γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις λαπαροσκοπικά.